Activiteit 4: Klein of groot Brussel?
Brussel, hoofdstad van ...?
Activiteit 4: Klein of groot Brussel?
Nu weet je al iets meer over de geboorte van de stad, maar misschien blijft de term “Brussel” je toch nog iets te vaag? Hoog tijd om meer duidelijkheid te scheppen in de terminologie.
De gemeente Brussel en haar geleidelijke uitbreidingen
De volgende kaarten stellen je in staat om de stapsgewijze uitbreiding van de stad Brussel te volgen sinds de onafhankelijkheid van België in 1830. Hier moeten we even herinneren aan het feit dat in het Belgisch bestuurlijk systeem de gemeenten de kleinste administratieve en politieke onderverdeling zijn van het grondgebied. De stad Brussel is gegroeid door een aantal annexaties. Desondanks is zij vandaag slechts een van de negentien gemeenten van het huidige Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In 2019 telde de stad Brussel iets meer dan 180.000 inwoners.
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
De kaart hieronder toont je dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een van de drie gewesten is van het huidige België. In België is een Gewest een administratieve en politieke entiteit, gebaseerd op het territorialiteitsbeginsel. Een Gewest heeft een grote autonomie op het vlak van economie, werk, openbare werken, milieu, ruimtelijke ordening, enz. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest omvat 19 gemeenten (waaronder de stad Brussel) en telde in 2019 ongeveer 1.200.000 inwoners. Het wordt omgeven door het Vlaams Gewest maar ligt dicht bij het Waals Gewest, en is officieel tweetalig (Nederlands en Frans).
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in het huidige België
Het Brussels morfologisch gebied
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de sterk verstedelijkte gemeenten (>650 inwoners per km²) van zijn morfologisch gebied
Het Brussels morfologisch gebied bestaat uit de gemeenten dicht bij het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, die een bevolkingsdichtheid van minimum 650 inw./km² bereiken (met uitzondering van de ruimte ingenomen door de luchthaven en het Zoniënwoud). Het gaat dus om een “fysieke” uitbreiding van Brussel die een stuk verder gaat dan de 161 km² van het Gewest. De oppervlakte van dit uitgestrekte stedelijke gebied bedraagt 819 km². Dit morfologische gebied omvat een kroon gevormd door gemeenten rond het Gewest en strekt zich verder uit langs het Kanaal van Vilvoorde in het noorden, tot Tubeke in het zuiden en loopt verder over het grondgebied van Waals Brabant tot in Braine-l'Alleud en Ottignies-Louvain-la-Neuve.
Dit "morfologische Brussel" telt 1 800 000 inwoners maar is, in tegenstelling tot het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, een geheel zonder gezamenlijke bestuurlijke of politieke structuur.
Het tewerkstellingsbekken van Brussel
Aantal werknemers dat zich naar Brussel verplaatst en graad van afhankelijkheid van de gemeenten ten opzichte van het Brusselse tewerkstellingsbekken.
Het tewerkstellingsbekken bestrijkt een nog veel groter gebied. We kunnen het omschrijven als het geheel van aan elkaar grenzende gemeenten waarvan meer dan 15 % van de actieve bevolking is tewerkgesteld in de centrale tewerkstellingskern (namelijk het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de aangrenzende gemeenten Vilvoorde, Machelen, Zaventem en Drogenbos). Dit tewerkstellingsbekken (verticale arcering) beslaat de hele voormalige provincie Brabant, met uitzondering van het noordoosten waar Leuven een tewerkstellingspool is die sterk genoeg is om de Brusselse invloed tegen te gaan. Het tewerkstellingsbekken omvat ook de Dendervallei in Oost-Vlaanderen. Het reikt tot aan het noordoosten van Henegouwen en het noorden van Namen en tot aan de eerste gemeenten van de provincie Luik in het uiterste oosten.
We kunnen het tewerkstellingsbekken ook breder definiëren, bijvoorbeeld door alle gemeenten mee te nemen die nodig zijn om 80 % van de jobs in Brussel in te vullen (horizontale arcering). Zo breiden we de zone uit met andere Belgische steden die aan de oorsprong liggen van belangrijke pendelstromen naar Brussel.
Zoals je ziet, maakt het “tewerkstellingsbekken” een andere definitie mogelijk van de grote metropolitane zone van Brussel, die veel ruimer is dan de eerder beschreven morfologische ruimte.
Een suggestie, commentaar of opmerking over deze activiteit? Klik hier!
