Startpagina 6.1. Brussel: administratieve stad en spionnennest? 6.2. Het park van Brussel, het hart van de nationale politiek6.3. Het Europese Brussel6.4. Debat over nieuwe en oude gezagsorganen6.5. Welk bestuur voor Brussel?6.6. Wie is er aan de macht? Wie is wie in het Brussels Parlement?6.7. Stel je eigen regeringscoalitie samen6.8. De dubbele politieke petten6.9. Te veel politici in Brussel? 6.10. Conclusie

Brussel: administratieve stad en spionnennest?

Activiteit 2: Het park van Brussel, het hart van de nationale politiek
Concentratie van overheidsinstellingen en -organen: a multi-capital city

Brussel trad al op als hoofdstad lang vóór de oprichting van de Belgische staat in 1830, ook al was dit vaak in concurrentie met andere steden, zoals Mechelen en Leuven. Brussel speelde zo een hoofdrol in het Hertogdom Brabant (1183-1482/1795), in de zeventien Nederlandse provincies van de Habsburgers (1482-1556), daarna van de Spaanse Nederlanden (1556-1713), van de Oostenrijkse Nederlanden (1713-1795) en tenslotte van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830).

Het Coudenbergpaleis, dat stond waar vandaag het Koningsplein ligt, was zetel van de macht van de XIIde tot de XVIIIde eeuw. Olie op doek toegeschreven aan Lucas Gassel, XVIde eeuw, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België.

Het is pas in 1830 dat Brussel voor de eerste keer de enige hoofdstad wordt van een nieuwe staat: België. Na de Tweede Wereldoorlog evolueert haar rol nog naar die van multi-hoofdstad. Dat wil zeggen dat het de hoofdstad wordt van verschillende onderscheiden politieke entiteiten.

Deze evolutie wordt verklaard door twee processen:

  • Enerzijds door de 'federalisering' van de Belgische staat, een transformatie die gezorgd heeft voor de geboorte van 'gefederaliseerde entiteiten' die we in een eerder deel 'Gewesten' en 'Gemeenschappen' noemden.
  • Anderzijds door supranationalisering, gelinkt aan de ontwikkeling van de Europese instellingen.

In 2019 zijn er op het Brusselse grondgebied 8 parlementen, verbonden aan 8 verschillende politieke entiteiten: de Europese Unie, België (Senaat en Kamer van volksvertegenwoordigers), de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Franse Gemeenschapscommissie (die samengesteld is uit de Franstalige verkozen leden van het parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest) en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie.

Ontdek, met behulp van de onderstaande animatie, de parlementen die aanwezig zijn op het Brussels grondgebied.

De parlementen in Brussel

De versnippering van de macht

Een deel van de Brusselse complexiteit is te wijten aan de voortschrijdende federalisering van de Belgisch eenheidsstaat sinds 1970. Er werden twee verschillende soorten gefedereerde entiteiten opgericht: de Gewesten en de Gemeenschappen.

Deze evolutie is verbonden met het feit dat de politieke besluitvormers een antwoord wilden geven op heel verschillende vragen tijdens de decennia na de Tweede Wereldoorlog: aan Vlaamse kant de wil om meer controle te hebben over onderwijs en cultuur, aan Waalse kant eenzelfde wil om meer controle te hebben over de economische instrumenten.

Zo heeft elke gefedereerde entiteit geleidelijk aan verschillende bevoegdheden gekregen:

  • De Gewesten zijn bevoegd voor kwesties die gelinkt zijn aan het grondgebied, zoals economie, tewerkstelling, mobiliteit enz.
  • De Gemeenschappen zijn bevoegd voor de mensen (“persoonsgebonden materies”), zoals onderwijs, cultuur, sociaal beleid enz.

Het resultaat is een asymmetrisch systeem omdat de territoria van deze “gefedereerde entiteiten” elkaar in zekere zin overlappen. Zo telt Brussel één Gewest (dat wil zeggen het tweetalig Brussels Hoofdstedelijk Gewest) en twee Gemeenschappen (de Franse gemeenschap voor het Franstalig beleid en de Vlaamse gemeenschap voor het Nederlandstalig beleid).

Om je kennis op te frissen, aarzel niet om terug te keren en Deel 1: Brussel: Hoofstad van...? te raadplegen.

De mise-en-scène van de gezagsstructuren vandaag

De verschillende overheden in Brussel stallen hun macht onder andere uit door de keuze en de plaats van hun gebouwen (parlementen, regeringen, administraties), alsook door hun communicatie waarvoor ze onder meer symbolische emblemen gebruiken, zoals de vlag.

Onderstaande kaart toont vijf types actoren die je vindt rond het Koninklijk Park, een belangrijke symbolische politieke plek in Brussel:

1) Het oude centrum van de nationale politiek in de stad: het Koninklijk Paleis staat tegenover het Paleis der Natie (aan de andere kant van het park, waar zoals je gezien hebt de Kamer en Senaat zetelen) in de onmiddellijke buurt van het bureau van de eerste minister.
2) De ontwikkeling van de gefedereerde entiteiten (die vanaf het laatste kwart van de XXste eeuw alsmaar belangrijker worden in vergelijking met de centrale staat) is uitgesproken op deze plaats. De minister-president van de Vlaamse Regering gebruikt het Errerahuis, aan het Koninklijk Park, terwijl het kabinet van de minister-president van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te vinden is aan de andere kant van het park en de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vergadert in het nabijgelegen Hotel van Grimbergen. Ook het parlement van de Federatie Wallonië-Brussel bevindt zich aan het park in de buurt van het Paleis der Natie, terwijl het Vlaams parlement iets verder gelegen is achter het Paleis der Natie. Ten slotte vinden we op een andere hoek van het park de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, het symbool van de wetenschappelijke en culturele wereld met een Franstalige en een Nederlandstalige afdeling.
3) Andere essentiële Belgische actoren kozen ook voor deze prestigieuze plaats. Dat was bijvoorbeeld het geval voor de Société Générale de Belgique die opgericht werd in 1822 en die lange tijd de belangrijkste financiële holding en investeringsmaatschappij van het land was. Vandaag huist BNP Paribas in dit gebouw.
4) Buitenlandse actoren van primair belang (zoals de ambassades van Frankrijk en van de Verenigde Staten bijvoorbeeld) hebben er logischerwijs voor gekozen zich te vestigen in de onmiddellijke nabijheid van deze gezagsorganen. Overigens liggen die ook niet ver van de gebouwen van het Europees Parlement en de Europese Commissie.
5) Het centrum van de lokale en regionale macht van Brussel bevindt zich op de Grote Markt (Stadhuis) of in de buurt daarvan (in de Lombardstraat voor het parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, evenals voor de parlementen/vergaderingen van de gemeenschapscommissies).

Vind op de volgende kaart, met behulp van de informatie hierboven, de volgende instellingen: Het Koninklijk Paleis – het Paleis der Natiën – het Vlaams Parlement – het Parlement van de Franse Gemeenschap – de Academie – het Kabinet van de Minister-President van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Een suggestie, commentaar of opmerking over deze activiteit? Klik hier!

PrécédentSuivant
Modifié le: vendredi 23 avril 2021, 12:04