Activiteit 6 : Brussel, een soms moeilijk adembare en lawaaierige stad!
Brussel, de groenste hoofdstad van Europa?
Activiteit 6 - Brussel, een soms moeilijk adembare en lawaaierige stad!
Je hebt al gezien dat Brussel een grote biodiversiteit herbergt, vooral dankzij het Zoniënwoud. En je hebt net gezien dat er verschillende rivieren door de stad stromen. De aanwezigheid van bomen en waterlopen verhindert echter niet dat Brussel, zoals veel grote steden, bij hoge temperaturen een echt hitte-eiland wordt. In dit hoofdstuk kijken we naar de lucht in Brussel, die tijdens hittegolven soms moeilijk adembaar is en ook vervuild is door chemische stoffen. We kijken ook naar geluidsoverlast.
1. Eilanden van warmte en koelte
Een hitte-eiland is een stedelijk gebied waar de temperaturen bij warm weer hoger liggen dan in de omliggende landelijke gebieden. Deze hitte-eilanden zijn bijzonder vervelend voor de bewoners, en zelfs fataal voor kwetsbare mensen. Hitte-eilanden worden waargenomen in alle grote steden en verstedelijkte gebieden ter wereld en zijn ook aanwezig in Brussel.
Bron: Société royale belge de cartographie, op basis van de illustratie van een hitte-eiland in een stedelijke omgeving. Bron: Klimaat: stand van zaken | Brussel Leefmilieu
Er zijn veel oorzaken voor deze hitte-eilanden: ondoordringbare grond, gebrek aan begroeiing, verticale muren die zonnestralen absorberen, donkere materialen die warmte absorberen, de uitstoot van verbrandingsgassen door auto's / vrachtwagens / bussen, warme lucht die door airconditioners wordt afgevoerd, warm water dat in leidingen circuleert, enz.
De volgende kaart toont de koelte-eilanden in het blauw en de hitte-eilanden in het rood.
Bron: Leefmilieu Brussel (2018) Cartografie van de koelte-eilanden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Online.
Als we nu kijken naar de kaart van de bevolkingsdichtheid van Brussel in 2023, zien we dat het de dichtst bewoonde wijken zijn die het meest getroffen worden door deze hitte-eilanden.
Kaart: Wijkmonitoring, bevolkingsdichtheid per buurt in 2023. Online.
De koelste gebieden liggen daarentegen vooral in en rond het Zoniënwoud in het zuidoosten van Brussel, terwijl het stadscentrum en de arme halve maan bijzonder kwetsbaar zijn voor hittegolven. Deze gebieden kampen met aanzienlijk hogere temperaturen wanneer het warm is, voornamelijk door het gebrek aan vegetatie. Materialen zoals beton absorberen veel warmte en geven die gedurende de dag en nacht weer af. Begroeide grond daarentegen absorbeert bijna geen warmte, wat helpt om de lucht te koelen, vooral 's nachts. De delen van de stad met het minste groen hebben dus vooral te lijden onder de hitte in de zomer. Tussen 1987 en 2016 was er een gemiddeld temperatuurverschil van 3°C tussen het centrum van Brussel en de omgeving, en zelfs 4,5°C voor de temperaturen gemeten om 23u in de maanden juli en augustus! Dit heeft een grote impact op de slaapkwaliteit van de Brusselaars, en dus op hun gezondheid.
2. Luchtkwaliteit
Hoewel het 's zomers erg warm kan zijn in Brussel, kan de lucht het hele jaar door moeilijk adembaar zijn, niet vanwege de temperaturen, maar vanwege de vervuiling.
3. Lawaaiige stad
Je hebt in hoofdstuk 4 gezien dat Brussel een erg verkeersdrukke stad is. Dit verkeer zorgt voor veel luchtvervuiling, maar ook voor geluidsoverlast. In Brussel is het wegverkeer de belangrijkste bron van geluidshinder wanneer we kijken naar het aantal Brusselaars dat er last van heeft. Leefmilieu Brussel schatte tussen 2016 en 2020, dat de nachtrust van 3 op de 4 Brusselaars verstoord werd door lawaai van het wegverkeer, en 1 op de 10 door lawaai van het luchtverkeer. In totaal ondergaat bijna 80% van de Brusselse bevolking 's nachts lawaai boven de drempelwaarde van 45 db(A), die als schadelijk voor de nachtrust wordt beschouwd.
Het luchtverkeer door de nabijheid van de luchthaven van Brussel krijgt veel aandacht in de media, maar is voor de meeste Brusselaars niet de belangrijkste bron van geluidshinder. Het heeft echter vooral invloed op bepaalde dichtbevolkte wijken en het noorden van Brussel, zoals we later zullen bespreken. Andere geluidsbronnen in Brussel zijn het openbaar vervoer, de spoorwegen, installaties (koelkasten, airconditioning, enz.) en buren (cafés, restaurants, discotheken, enz.).
Op basis van modellen werd een geluidsoverlastkaart van Brussel ontwikkeld die de geluidsniveaus toont van elke straat naargelang zijn situatie. Beweeg de muis over de kaart om de geluidsniveaus te horen (vergeet het geluid niet aan te zetten!).
Kaart van de meervoudige blootstelling aan lawaai van weg-, lucht- en spoorvervoer in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Lden-indicator (2016). Bronnen: Leefmilieu Brussel, 2018 op basis van ASM Acoustics & Stratec, 2018, CadnaA modelleringssoftware. Geluidsoverlast: stand van zaken - Leefmilieu Brussel
.
Klaar om je kennis over de lucht in Brussel na te gaan? Hieronder staan een paar vragen om je te testen!
Een suggestie, commentaar of opmerking over deze activiteit? Klik hier!
