Activiteit 8: Een mobiliteit van werknemers voornamelijk steunend op pendelverkeer, in een uitgestrekt tewerkstellingsbekken
Brussel, filekampioen?
Activiteit 8: Een mobiliteit van werknemers voornamelijk steunend op pendelverkeer, in een uitgestrekt tewerkstellingsbekken
Heel wat werknemers in België moeten dagelijks woon-werkverplaatsingen doen. Voor zover het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, zoals je gezien hebt, de werkplaats is van bijna 700 000 werknemers, d.w.z. 15,6% van de nationale tewerkstelling voor slechts 10,5% van de bevolking, is het begrijpelijk dat deze verplaatsingen zwaar wegen op de mobiliteit in het Gewest. Temeer omdat het aantal banen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest tussen 2000 en 2016 met 8,2% is toegenomen. De hoofdstad verwelkomt 345 000 pendelaars uit de twee andere Gewesten: 31% van de werknemers in Brussel woont in het Vlaamse Gewest en 17,6% in het Waals Gewest. De kaart hieronder, die je al goed begint te kennen, bevestigt die realiteit.
Kaart die het aandeel pendelverkeer in Brussel voorstelt. Bron: ERMANS, Thomas, BRANDELEER, Céline, D’ANDRIMONT, Caroline, HUBERT, Michel, LEBRUN, Kevin, MARISSAL, Pierre, VANDERMOTTEN, Christian et WAYENS, Benjamin, 2019. Analyse des déplacements domicile-travail et domicile-école en lien avec la Région de Bruxelles-Capitale [en ligne]. Bruxelles : Bruxelles Mobilité - Service public régional de Bruxelles. Cahiers de l’Observatoire de la mobilité, 6. Beschikbaar op dit webadres hier
Uiteraard vertegenwoordigen, in Brussel zoals elders, de woon-werkverplaatsingen slechts een deel van de totale mobiliteit, maar ze worden gekenmerkt door eigen beperkingen, zowel op het vlak van ruimte (tussen de woon- en werkplaatsen) als op het vlak van tijd (vrij vaste werkuren). Om te begrijpen hoe belangrijk de inzet is van het woon-werkverkeer, stellen wij voor om een ander uittreksel te lezen uit het elektronisch tijdschrift Brussels Studies over dit onderwerp:
“Als een woonplaats zich ver van de tewerkstellingsplaats bevindt, is dat (…) soms te wijten aan economische redenen (kosten van de woning, beroepsonzekerheid…), een bepaald verlangen (de alleenstaande villa), een te verdedigen sociale status (aantrekkingskracht van de groene rand) of de behoefte om zich in een bepaald gebied te verankeren. De woontrajecten worden zelf bepaald door het beleid op vlak van ruimtelijke ordening, die de versnippering van de woongebieden mogelijk maakt en de invoering van echte alternatieven voor de wagen tot een illusie herleidt ten gevolge van de progressieve ontmanteling van het uitzonderlijke spoorwegen- en buurtspoorwegennet van het vroegere industriële België. De totstandkoming van een meer duurzame mobiliteit voor bedrijven en hun werknemers lijdt eveneens onder de institutionele versnippering in België en onder het gebrek aan coördinatie tussen bestuursniveaus, vooral in het Brussels grootstedelijk gebied. Die versnippering houdt ook het bestaan van uitingen van tegenstrijdig beleid in stand. Zolang het fiscale regime voor de bedrijven de terbeschikkingstelling van bedrijfswagens en brandstofkaarten op de huidige schaal bevordert, zal het zeer moeilijk zijn om dat voordeel in evenwicht te brengen met andere maatregelen die het gebruik van alternatieve vervoersmiddelen voor de wagen bevorderen of met een vestigingsbeleid, zowel voor de bedrijven als voor de werknemers, dat beter aansluit bij de duurzaamheidsvereisten.”
Voor een vollediger voorstelling van deze discussie suggereren we je van harte om het artikel te lezen waaruit dit uittreksel komt: Thomas Ermans, Céline Brandeleer, Michel Hubert, Kevin Lebrun en Florentine Sieux, “Woon-werkverplaatsingen: stand van zaken en actieperspectieven voor de bedrijven”, Brussels Studies (online), Synthesenota’s, n°125, online geplaatst op 2 juli 2018.
Zoals je pas zag, versterkt het grote aantal bedrijfswagens (650 000 in 2016) in België de mobiliteitsproblemen in en om de grote steden. Hun aandeel in het woon-werkverkeer met de wagen bedraagt 27% van de verplaatsingen naar en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Om je een idee te geven van hun bijdrage aan het fileprobleem: experten hebben berekend dat een vermindering van het aantal bedrijfswagens met 10% een vermindering van de files met 40% zou betekenen!
Het systeem van bedrijfswagens is nauw verbonden met andere factoren die je eerder zag: het rekruteringsgebied (het tewerkstellingsbekken) dat de administratieve grenzen van Brussel ruim overstijgt, het pendelverkeer, de variatie van economische sectoren en hun verbinding met het netwerk van openbaar vervoer.
Globaal zijn er drie soorten bedrijven die een deel van hun werknemers een bedrijfswagen aanbieden. Verbind elk van de drie types met een van de volgende kaarten. Heb aandacht voor de locatie van de bedrijven en gebruik de informatie hieronder.
Als je meer wil weten over het profiel van de bedrijven die bedrijfswagens gebruiken in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kun je het volgende artikel lezen: https://journals.openedition.org/brussels/1542
Plan GoodMove
Op 26 juli 2013 keurde het Brussel Hoofdstedelijk Gewest een nieuw Regionaal Mobiliteitsplan goed, het plan GoodMove. Het doel ervan was de visie van het vorige plan (IRIS 2) verder te zetten ten voordele van een duurzame mobiliteit. De bedoeling was de druk van het autoverkeer op het grondgebied van het Gewest verminderen. Dit plan stelt een aantal concrete maatregelen voor om dat doel te bereiken. Kun je aangeven of ze zich eerder richten naar inwoners van het Gewest, naar bewoners van de Rand, of naar pendelaars die van nog verder komen?
Een suggestie, commentaar of opmerking over deze activiteit? Klik hier!
